De Nederlandse drinkwatervoorziening staat onder druk, en ondertussen spoelen we nog steeds onze wc’s door met water van Spa Blauw-kwaliteit. Met het Manifest Waterzuinige Wijken willen meer dan vijftig partijen uit de bouw, overheid en watersector deze steeds urgenter wordende kwestie onder de aandacht brengen.
Volgens Sander van der Wal, Teamlead Klimaatadaptatie & Water bij initiatiefnemer &flux, is het tijd om niet langer af te wachten: “Er komt een gloeiend groot probleem op ons af en er gebeurt te weinig.”
Brede coalitie rond groeiend probleem
Het manifest is ontstaan vanuit een brede samenwerking van partijen die allemaal belang hebben bij een stabiele drinkwatervoorziening. “Een heleboel partijen uit de bouwketen hebben zich verenigd rondom het vraagstuk: de drinkwatervoorziening staat onder druk”, aldus Van der Wal.
Zijn organisatie, &flux, speelde daarbij de rol van kwartiermaker en procesbegeleider. “We zijn gevraagd om dit consortium te bouwen en naar resultaat te begeleiden.” Dat inmiddels meer dan vijftig partijen het manifest hebben ondertekend, maakt het volgens hem voor de landelijke politiek lastig om het signaal te negeren. “Dit soort initiatieven, waarbij niet alleen maar veel, maar ook de ‘grote jongens’ zich ergens achter scharen, ontstaan alleen als heel veel partijen zien dat er echt iets moet gebeuren.”
Minder water uit de kraan – zonder dat je het merkt
Want dat er iets moet veranderen, is wel duidelijk. We gebruiken met z’n allen te veel drinkwater. Dat verbruik moet omlaag, en dat kan volgens de betrokken partijen grotendeels zonder gedragsverandering. De ambitie ligt op minder dan 100 liter per persoon per dag, waar dat nu gemiddeld nog zo’n 125 liter is.
Dit soort initiatieven ontstaan alleen als heel veel partijen zien dat er echt iets moet gebeurenSander van der Wal
De oplossing zit vooral in techniek. Denk aan waterbesparend sanitair, regenwateropvang en het hergebruik van zogenoemd grijswater, bijvoorbeeld uit de douche. “Er is dan altijd water voorhanden, maar je gebruikt andere bronnen voor bijvoorbeeld het doorspoelen van het toilet of het besproeien van de tuin.” Volgens het Manifest kan daarmee een besparing van 20 tot 45 procent per woning worden gerealiseerd.
Geld is niet het echte probleem
Al die extra systemen en installaties zoals regenwateropslag of dubbele leidingen, wie gaat dat betalen? Volgens Van der Wal wordt die vraag vaak verkeerd gesteld. “We kijken in Nederland heel snel naar terugverdientijd. Maar water is goedkoop, dus die terugverdientijd is al snel heel lang.” De echte vraag zou volgens hem moeten zijn: wat is voldoende drinkwater ons waard? “Je kunt zeggen: we doen het niet, want het verdient zich niet terug. Maar dan is de consequentie dat er straks minder of slechter water uit de kraan komt.”
Mogelijke oplossingen liggen volgens het consortium in een combinatie van bekostigingsmaatregelen, zoals besparingen op toekomstige investeringen in riolering en zuivering, gestaffelde drinkwatertarieven en deels ook versleutelen in bijvoorbeeld hypotheken. In de komende tijd zal de samenwerking verschillende bekostigingsroutes uitwerken en presenteren.
Wetgeving remt opschaling
Een ander belangrijk knelpunt is regelgeving. Het huidige bouwbesluit maakt het moeilijk om systemen voor waterhergebruik grootschalig toe te passen. “Dubbele leidingen zijn nu niet standaard toegestaan, waardoor het vaak vrijwillig blijft,” zegt Van der Wal.
Daarnaast speelt angst voor volksgezondheidsrisico’s een grote rol. Maar volgens Van der Wal is die voorzichtigheid deels overtrokken. “In België is dit al verplicht en daar gaat echt niemand dood. In delen van Duitsland en het Verenigd Koninkrijk worden deze technieken ook breed toegepast. Het kan dus gewoon veilig, mits je het goed regelt.”
Het manifest pleit daarom voor duidelijke richtlijnen en aanpassing van regelgeving, zodat waterzuinige systemen veilig én schaalbaar kunnen worden toegepast. Tekorten zijn er al – maar nog niet voor iedereen. Hoewel veel huishoudens het nog niet merken, hebben de eerste kanaries in de kolenmijn het loodje al gelegd. “Zakelijke klanten krijgen soms al geen aansluiting meer,” zegt Van der Wal.
In België is dit al verplicht en daar gaat echt niemand doodSander van der Wal
Voor woningen geldt nog een aansluitplicht, waardoor het probleem minder zichtbaar is. Maar dat kan snel veranderen. Volgens eerdere prognoses kunnen er vanaf 2030 serieuze knelpunten ontstaan. De gevolgen kunnen uiteenlopen van lagere waterdruk tot kwaliteitsproblemen. “Dan krijg je minder water uit de kraan, of het heeft een vreemde kleur of geur. En op de langere termijn is het maar de vraag in hoeverre er nog voldaan kan worden aan de aansluitplicht.”
Les van netcongestie
Van der Wal ziet duidelijke parallellen met de problemen op het elektriciteitsnet. Is een watertekort ‘de nieuwe netcongestie?’. “Bij netcongestie wisten we het ook al jaren, maar gebeurde er te weinig,” zegt hij.
Volgens hem dreigt hetzelfde patroon: destijds keek iedereen naar de elektriciteitsbedrijven, nu naar de drinkwaterbedrijven, terwijl het probleem breder ligt. “Het kan niet zo zijn dat één partij het moet oplossen. Iedereen heeft er belang bij, dus iedereen moet bijdragen.”
Van praten naar doen
Met het manifest wil men deze impasse doorbreken en een duidelijk signaal afgeven aan de politiek. Het manifest is nadrukkelijk bedoeld als startpunt voor actie. Naast lobby richting de overheid werkt het consortium aan concrete projecten waarin de maatregelen worden toegepast. “Grote woorden zijn mooi, maar ga het ook maar zelf doen”, zegt Van der Wal.
De boodschap aan de politiek is duidelijk: de wil is er, de oplossingen zijn er ook: nu is het zaak om ze op grote schaal toe te passen, voordat de kraan letterlijk minder begint te stromen.
Lees ook:
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
