Hoe overleef je het woningtekort als nieuwbouw alleen niet snel genoeg gaat? Door niet alleen naar bouwgrond te kijken, maar ook achter bestaande voordeuren. STUT Consult laat zien dat je daarvoor een woning niet altijd hoeft te splitsen. Soms kun je beter leren delen.
Nederland zoekt koortsachtig naar ruimte voor woningen. Afgelopen week kreeg die zoektocht opnieuw een zetje: TKI Bouw en Techniek stelt €3 miljoen beschikbaar voor innovaties rond optoppen, splitsen, herindelen en transformeren van bestaande gebouwen. Logisch. Want waarom uitsluitend nieuwe vierkante meters maken als er ook bestaande vierkante meters beter kunnen worden benut? Sneller, goedkoper en een stuk duurzamer.
Woning delen
Maar er is nóg een mogelijkheid: deel de woning, zonder er per se meerdere zelfstandige woningen van te maken. Eén pand, meerdere huishoudens. STUT Consult houdt zich al ruim veertig jaar bezig met gemeenschappelijk wonen en gemeenschappelijk eigendom. Denk aan een grote woning, boerderij of ander pand waarin meerdere mensen of huishoudens wonen. Bewoners kunnen een eigen privéruimte hebben en daarnaast ruimtes en voorzieningen delen. Hoeveel privé is en hoeveel gezamenlijk, verschilt per project.
Dat klinkt eenvoudig. Juridisch en financieel is het dat bepaald niet. Want zodra drie, vier of meer mensen gezamenlijk een pand willen kopen en bewonen, passen ze niet meer netjes in de systemen die zijn ingericht op één huishouden per woning. Financiering, eigendom, vergunningen, ledenwisselingen en onderlinge afspraken vragen om andere constructies.
Een mogelijkheid is de woonvereniging. Daarbij wordt het gebouw niet noodzakelijk kadastraal opgeknipt in afzonderlijke appartementen. Bewoners zijn gezamenlijk eigenaar en maken afspraken over het gebruik van privé- en gemeenschappelijke delen. Dat opent een interessante route: bestaande gebouwen intensiever gebruiken zonder dat voor iedere bewoner een compleet nieuwe zelfstandige woning hoeft te worden gebouwd.
Van één huis naar meer thuis
Die gedachte sluit opvallend goed aan bij een andere ontwikkeling die deze week in het nieuws staat: Benut de Overruimte. Het initiatief van Holland Houtland onderzoekt hoe ongebruikte ruimte in bestaande woningen kan worden ingezet voor extra woonruimte. Het eindigde dit jaar op plek 5 in de categorie Wonen & Energie van de Trouw Duurzame 100. Een van de oplossingen uit de challenge is de Woningverdubbelaar van onder andere FDarchitecten. Daarbij worden bestaande rijwoningen zo aangepast dat uit één huis twee woonplekken kunnen ontstaan.
Bij de ene oplossing wordt ruimte fysiek toegevoegd of gesplitst. Bij de andere wordt bestaande ruimte gezamenlijk gebruikt. In beide gevallen begint de zoektocht niet met de vraag: waar kunnen we bouwen? Maar met: welke ruimte hebben we eigenlijk al? En precies die vraag wordt relevanter nu Nederland niet alleen met woningtekort kampt, maar ook met schaarste aan bouwgrond, personeel, netcapaciteit en materialen.
Het overlevingspakket van het beter benutten van de bestaande bouw
-
t
- Bestaande vierkante meters worden woonruimte. Grote woningen, boerderijen en andere gebouwen kunnen door meerdere mensen worden gebruikt zonder automatisch voor ieder huishouden een compleet nieuw huis te bouwen.
- Privé en gemeenschappelijk worden gecombineerd. Bewoners bepalen welke ruimtes privé zijn en welke voorzieningen zij delen, van woonkamer en keuken tot tuin, logeerruimte of werkruimte.
- Niet iedere oplossing vraagt om woningsplitsing. Gemeenschappelijk eigendom kan een alternatief zijn wanneer meerdere mensen duurzaam samen één pand willen bewonen.
- Delen kan verder gaan dan vierkante meters. Ook investeringen in bijvoorbeeld zonnepanelen, een warmtepomp, mobiliteit, onderhoud of een tuin kunnen gezamenlijk worden georganiseerd.
- De oplossing sluit aan bij de actuele zoektocht naar ‘overruimte’. Terwijl er deze week €3 miljoen beschikbaar komt voor innovaties rond optoppen, splitsen en transformeren, laat deze aanpak zien dat beter benutten óók een sociale en organisatorische innovatie kan zijn.
t
t
t
t
Survivaltip: Begin niet met de stenen, maar met de spelregels.
Wie ruimte wil delen, moet vooraf bespreken wat privé blijft, wat gezamenlijk wordt, hoe besluiten worden genomen en wat er gebeurt als iemand vertrekt. Dat klinkt minder spectaculair dan een groot nieuwbouwproject als eyecatcher. Maar bij gemeenschappelijk wonen zit een belangrijk deel van de innovatie niet in het gebouw. Die zit in de afspraken tussen de mensen die er wonen.
Over Expeditie Slim Bouwen
Bouwen is als overleven in een jungle van regels, ambities en problemen. In Expeditie Slim Bouwen neemt Marjet Rutten je elke week mee naar een grensverleggende plek of locatie waar ze alle obstakels en beren op de weg overwonnen hebben. Heb je ook een bijzondere plek die je onder de aandacht wil brengen, mail dan naar de redactie.
Rutten is vanaf 1998 werkzaam in de branche en wil bijdragen aan een dynamische, succesvolle bouwsector. Naast haar werk voor Building Balance is ze actief als Gideon en in vele beoordelingscommissies en jury’s van de overheid, waar ze onder meer oordeelt over de marktkansen van geplande product- en procesinnovaties. Haar laatste boek ‘Van Baksteen naar Blockchain’ over ontwikkelingen in de sector richting 2040 kun je hier bestellen. Meer inspiratie over ontwikkelingen in onze sector? Kijk op www.debouwin2040.nl
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
