De verborgen waarde van bagger: Blauwe Bagger delft er grondstof uit voor de industrie

Bagger is onze grootste afvalstroom. Enorme volumes moeten worden afgevoerd en gestort, tegen hoge kosten. “Mijn droom is dat we bagger als grondstof gaan zien, die je kunt delven”, zegt Abbe Hekkert van Blauwe Bagger

Abbe straalt terwijl hij naar zijn machine kijkt, die vol in bedrijf langs de kant van de Oude Rijn staat. De dag ervoor is die op zijn plek gezet en intussen is de eerste bagger geleverd. Nu staat hij te pruttelen en scheidt hij de verschillende grondstoffen die er in zitten.

Grote en kleine deeltjes

Abbe laat zien hoe hij werkt. Eerst worden er de grotere organische delen en stukken plastic uit gefilterd. Dan gaat de bagger door een hydrocycloon, waarin de kleine deeltjes, de klei dus, naar boven gaan. Het zand gaat naar beneden, wordt nog eens schoongespoeld en valt vervolgens in een zak. “Dat is nu heel weinig”, vertelt Abbe. “Hier in het westen van het land is het allemaal klei- of veengrond. Op andere plaatsen zit die zak heel snel vol.”

De klei die naar boven gaat, wordt vermengd met een zetmeeloplossing. “Dat halen we uit aardappelen, dus het is helemaal afbreekbaar”, verzekert Abbe. Door de zetmeel klontert de klei aan elkaar en bezinkt hij beter in de machine. In bochtige buizen worden klei en zetmeel goed gemengd, om vervolgens in een grote bak te belanden waarin het kan bezinken. Het water komt er boven uit in een overflow. Het wordt nog eens gefilterd, waarna het terug kan in de Oude Rijn, schoner dan het was. De klei wordt afgezogen en naar een bak geleid waar het water eruit wordt geperst.

Verontreinigde bagger

De bagger wordt dus opgedeeld in vier ‘fracties’, zoals Abbe ze noemt. En dat heeft grote voordelen. Zeker als de bagger verontreinigd is met bijvoorbeeld PCB’s en PFAS. “De PCB’s en de langere PFAS-strings gaan vooral in de klei zitten”, vertelt hij. “Maar PCB’s worden afgebroken als ze worden verhit tot 600 graden. Dus als die verontreinigde klei in de oven van de steenfabriek gaat, dan is dat geen probleem meer.”

Na verhitting kan die klei ook naar de betonindustrie, waar ook het zand heen kan. “In de betonindustrie zijn daar vrijwel geen normen voor. En dan zit de PFAS dus vast in het beton. Dat is veel beter dan dat het wordt verplaatst naar een diepe plas van waaruit het naar het grondwater kan.” De kortere PFAS-strings tot slot zitten vooral in het water. “Die filteren we er op het laatst uit. Dat is het mooie, we leveren het water schoner terug dan het uit de omgeving komt.”

Enorme volumes

Abbe is nu vier jaar lang bezig met bagger, vertelt hij. Het begon allemaal met een challenge. De provincie Gelderland had zo’n groot probleem met bagger dat ze het materiaal zelfs verbrandde. “Als je nat materiaal in de oven gaat duwen, dan moet je echt wanhopig zijn”, stelt Abbe. “En toch was het de goedkoopste manier om er vanaf te komen. Er was gewoon geen geschikte stortplaats. Het is dan ook de grootste afvalstroom van Nederland. Het gaat om enorme volumes.”

Het is ook heel erg duur om bagger af te voeren, zeker omdat het voor een groot deel uit water bestaat, waardoor het erg zwaar is. Voor zijn afstuderen aan de TU Delft onderzocht Abbe vervolgens uit welke onderdelen (fracties) bagger bestaat, en wat voor bagger er op verschillende plaatsen uit de vaarwegen komt. Na zijn afstuderen zette hij samen met Sil van de Bovenkamp het bedrijf Blauwe Bagger op en begon met de ontwikkeling van de machine die nu langs de kant van de Oude Rijn staat te draaien.

Grondstof delven

Door zijn onderzoek naar verschillende soorten bagger en naar waaruit die bagger bestaat, weet Abbe precies wat hij kan verwachten van bagger. De machine is in eerste instantie bedoeld voor het vervuilde deel van de bagger, want het kost een fortuin om dat kwijt te raken. Maar zijn ambitie reikt verder dan dat. “Nu gaat alles naar plassen of naar een stortplaats. Er wordt helemaal niet gekeken naar welke verborgen waarde er in zit”, zegt Abbe. “Mijn droom is dat we bagger als grondstof gaan zien, die je kunt delven.”

Om die grondstof te kunnen delven, moet je eerst weten wat er ligt en moet je de koppeling kunnen maken met de industrie. “Want voor we beginnen, moeten we eerst de afzet verzorgen”, weet Abbe. “Wat wil men hebben, pas als je dat weet heb je een business case.” Die case wordt versterkt doordat storten veel geld kost, maar ook het transport van bagger. “Je transporteert voor de helft water. Dat is er bij ons helemaal uit.”

Veel testen

De proef draait intussen uitstekend, ziet Abbe tevreden. “We moeten nu alles gaan optimaliseren. Nu gaat er 2 á 3 kuub bager per uur in en we halen er 1 kuub grondstof uit. Maar het moeten er 15 in en 5 uit worden.”

De grootste bottleneck is de klei, weet hij intussen. “We zijn met andere persen aan het experimenteren. Nu zit er een kamerfilterpers in, maar we kijken naar alternatieven. Het wordt eventueel een decanter, maar die is ook duurder en verbruikt meer energie. Het blijft een zoektocht en het is een kwestie van veel testen.”