Energietransitie financiële uitdaging voor huishoudens Beeld: Shutterstock

Milieudefensie heeft als doel gesteld dat in 2030 80% van de woningen van het aardgas af is. Dit betekent dat zes miljoen huishoudens in 12 jaar tijd moeten omschakelen van gas naar duurzame warmte. Een financiële uitdaging, blijkt uit het door Ecorys uitgevoerde onderzoek. De kosten zijn namelijk zo hoog dat huishoudens het zonder ondersteuning niet zullen redden: voor het grootste deel van de Nederlandse huishoudens bedraagt de investering gemiddeld 18.500 euro.

In het rapport 'Van cv-ketel naar duurzame warmte' dat in opdracht van Milieudefensie is opgesteld, blijkt dat het gaat om 460 duizend huishoudens per jaar. De 18.500 euro is bedoeld om te investeren in een elektrische warmtepomp en isolatie van de woning.

Warmtepomp niet rendabel bij laag energieverbruik

Nog afgezien van de hoge investeringskosten, zullen niet alle huishoudens de investeringen kunnen terugverdienen via de besparing op de energiekosten, stelt Ecorys. Het onderzoeksbureau concludeert dat een elektrische warmtepomp niet rendabel is bij een laag energieverbruik. Dit effect wordt versterkt wanneer men het huis beter isoleert. Hiermee daalt het energiegebruik en verdwijnt het voordeel van het gebruik van elektriciteit ten opzichte van gas. Dit geldt volgens Ecorys voor drie van de zes huishoudens.

Lage inkomens hebben hogere investeringskosten

De Nederlandse woningbouwsector telt momenteel ongeveer 7,6 miljoen huishoudens waarvan 96 procent wordt verwarmd met aardgas. Uit het onderzoek van Ecorys blijkt dat huishoudens met lage inkomens vooral buiten de Randstad wonen. De meeste restwarmtebronnen bevinden zich echter in of nabij de Randstad, waardoor men gebruik kan maken van stadsverwarming. Bij gespreide bebouwing in de provincie is de elektrische warmtepomp de meest logische optie, maar deze kost meer dan aansluiting op een warmtenet. Hoge inkomens in de Randstad zullen dus gemiddeld gezien lagere investeringskosten hebben dan lagere inkomens.

Geen 'one size fits all' oplossing

Volgens Ecorys bestaat er daarom geen 'one size fits all' oplossing en is het de taak van de lokale overheid om ervoor te zorgen dat overschakelen naar een aardgasvrij alternatief financieel aantrekkelijk wordt. Dit zou op wijk- of buurtniveau aangepakt moeten worden. Gemeenten moeten van de overheid speelruimte krijgen om hun inwoners hierin te faciliteren. 

Ecorys voerde het onderzoek uit op verzoek van Milieudefensie. De klimaatafspraken uit Parijs, de klimaatambities uit het nieuwe regeerakkoord en de groeiende noodzaak om minder afhankelijk te worden van aardgas, bracht de vraag met zich mee hoe we op een eerlijke wijze kunnen omschakelen van aardgas naar duurzame warmte. 

Ook interessant