Een gevel van gebruikt en gezeefd wc-papier. Het gebouw is van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, die het papier uit hun eigen waterzuiveringsinstallaties hebben gewonnen. Reken maar dat mensen daar vrolijk van worden!
Architect Jeroen Schoots en zijn collega’s van architectenbureau Open Muur ontwierpen de unieke gevelpanelen, gemaakt 2000 rollen doorgespoeld wc-papier. En een gevel van wc-papier klinkt misschien vreemd, maar de showcase laat zien dat het een prachtige oplossing is. De panelen geven het kantoor van het hoogheemraadschap in De Meern een uniek uiterlijk.
Jeroen, gevelpanelen van gebruikt toiletpapier, is dat een primeur?
“Ja, met zeefgoed is dit een primeur. Met het hergebruik van wc-papier sla je twee vliegen in één klap. Het scheelt flink in de CO2-uitstoot en vermindert een grote hoeveelheid afval. Ieder jaar spoelen we in ons land ongeveer 180.000 ton wc-papier door het toilet. Dat papier bevat cellulose, een waardevolle, biologische grondstof. Cellulose is een hoofdbestanddeel van bomen en planten en een belangrijke grondstof voor het maken van (wc-)papier en karton. In de bouw zijn er ook toepassingen, onder andere als isolatiemateriaal. Maar het laat zich als zeefgoed ook uitstekend tot gevelpanelen persen.”
Hoe ben je hierbij betrokken geraakt?
“We zijn door Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) gevraagd om een verduurzamingstraject te doen voor een aantal gebouwen van de waterzuivering, waaronder een aantal kantoorgebouwen. We hebben bekeken op welke manieren we die panden zouden kunnen verduurzamen en al tijdens het vooronderzoek kwamen we erachter dat er zeefgoed gewonnen werd uit het proces bij een van de zuiveringsinstallaties. Toen dachten we 1 + 1 = 2, want hoe mooi is het om de gevels te bekleden met een product vervaardigd van eigen herwonnen grondstoffen.”
En toen?
“HDSR was enthousiast en nam het initiatief om het idee verder te ontwikkelen en te concretiseren. Er is uitgebreid onderzoek gedaan naar de kwaliteit en naar het uiterlijk van het uiteindelijke product. Wij hebben de panelen voor de gevel van het gebouw in De Meern ontworpen, Nabasco produceerde ze.”
‘Onze ontwerpen zijn verrassend, duurzaam en met enthousiasme gemaakt’, staat op jullie site. Hoe zit dat hier?
“Het kantoorpand van HDSR in De Meern voldoet daar helemaal aan. Het is zowel qua uiterlijk als qua grondstof verrassend. De panelen hebben een reliëf en zijn blauw van kleur. Het gebouw, met een geveloppervlak van 200 m2, heeft daardoor een bijzondere en unieke uitstraling gekregen. Het is duurzaam omdat we met deze oplossing tien ton (= 75%) CO2-uitstoot besparen in vergelijking met een bakstenen gevel. Dat komt neer op het behoud van tien bomen.”
En dat enthousiasme?
“Dat is omdat we met deze gevelpanelen laten we zien dat duurzaamheid, circulariteit en technisch hoogwaardige toepassingen niet alleen goed samengaan maar ook mooi zijn. Voor mij persoonlijk is dat een enorme drijfveer. We hebben dit soort innovaties nodig om naar een veel schonere bouw te gaan. De (productie van) traditionele bouwmaterialen stoten veel te veel emissies uit. We merken op dit moment (Jeroen en ik spreken elkaar op 25 juni als het buiten zo’n 33 graden is, MdG) wat daar het gevolg van is. Het roer moet om en dat kan onder andere met dit soort producten.”
Had je ooit gedacht dat je gevelelementen van gezeefd toiletpapier zou ontwerpen en toepassen?
“Haha, niet precies, maar zo vreemd vind ik het zelf niet. Het is altijd mijn ambitie geweest om bij te dragen aan dergelijke innovaties. Het is natuurlijk mooi dat deze kans zich voordeed en daar zijn we heel serieus mee aan de slag gegaan. Ik ben heel trots dat we dit project hebben kunnen realiseren, in samenwerking met verschillende betrokken partijen. Ik zie best veel initiatieven – onder andere tijdens de Dutch Design Week – die uiteindelijk geen vervolg krijgen. Dat is zo jammer.”
Wat is er nodig om ze wel te laten slagen?
“Het grote punt bij innovaties is dat ze aangejaagd moeten worden. Er zijn voorbeelden van toepassingen nodig die momentum creëren. Dat zal de vraag naar het product doen stijgen, wat de productie stimuleert. Het is dus belangrijk om zo’n product of project onder de aandacht te brengen. Zo komt het ook ter ore van investeerders die er misschien geld in willen steken. Dan kan de productie omhoog en de prijs omlaag; het is echt een vliegwielidee. Daarnaast zijn er opdrachtgevers nodig met lef en visie, zoals HDSR.”
Lukt dat al?
“We zijn er druk mee bezig. Op dit moment maken we ontwerpen voor een aantal scholen. Als architect kunnen we dit type paneel een heel eigen identiteit meegeven. In de jaren ’30 van de vorige eeuw waren er ineens nieuwe bouwmaterialen beschikbaar. Dat gaf de architectuur een enorme boost. Mijn doel is om in deze tijd zo’n zelfde effect te creëren: met nieuwe materialen een nieuwe, moderne architectuur ontwikkelen, met de focus nadrukkelijk op duurzaamheid.”
Welke rol kan dit gevelpaneel spelen in die ambitie?
“Ik zie kansen in de utilitaire bouw, zoals scholen en kantoren. Een gevel opgetrokken uit deze panelen is een prachtig expressiemiddel. Het zijn geen kant-en-klare platen die uit de fabriek komen. Het materiaal wordt in mallen geperst en daardoor kun je eindeloos variëren. Binnen de grootte van de mal, dat is 90 x 90 cm, heb je alle vrijheid. Het is een nieuwe laag, een nieuwe dimensie die we hiermee toe kunnen voegen. Je kunt er een patroon of reliëf in maken, of er bijvoorbeeld steentjes of schelpen in mengen, zodat de gevel als het ware een verhaal vertelt.”
Wat is het verhaal van het kantoor van de HDSR?
“Het verhaal van water. Aan de pulp is een blauwe kleurstof toegevoegd, en van een afstand valt vooral die blauwe kleur op. Kom je dichterbij, dan zul je in het reliëf op de gevels details van dijken en watergangen ontdekken. Ik denk dat in dit geval de subtiele uitvoering met een duidelijke boodschap heel goed werkt. In principe kun je er natuurlijk logo’s, slogans en wat al niet meer in laten persen, maar een gevel is geen reclamezuil.”
Waarom word jij nou zo blij van deze innovatie?
“Ik heb kinderen en ik wil de wereld beter maken. Ik wil een bijdrage leveren aan de oplossingen waarmee we als bouwkolom aan de slag moeten. Er is veel scepsis terwijl het zonneklaar is dat er toch echt iets moet veranderen. Wereldwijd zijn bouwmaterialen goed voor 13 procent van de totale CO2-uitstoot en daarbij verbruikt de sector ongeveer 50 procent van alle grondstoffen. Dat is nogal wat. Ik doe alles wat in mijn vermogen ligt om mijn spreekwoordelijke steentje bij te dragen, in dit geval met gevelpanelen van zeefgoed.”
Zijn jullie nog met andere innovaties bezig?
“Vooral houtbouw heeft onze aandacht en dan met name volgens het concept van passief bouwen. Door de schil en de isolatie zo hoogwaardig mogelijk uit te voeren, kun je met minder energie toe. Omdat het stroomnet overvol dreigt te worden, en hier en daar al is, lost dat een aantal problemen op. Het vermindert de vraag naar elektriciteit, er is minder onderhoud nodig, en het levert minder uitstoot op. Alle reden om daar op in te zetten.”
Over Vrolijk Bouwnieuws
Heb jij nieuws waar je vrolijk van wordt? En wil je dat delen met de rest van de wereld? Aarzel niet, breng het onder onze aandacht en mail de redactie.
Op zoek naar meer Vrolijk Bouwnieuws? Dat vind je hier.
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
